W piątek, 16 października 2026 r., Rudnik nad Sanem stał się miejscem wyjątkowego spotkania ludzi, dla których tradycja to coś znacznie więcej niż wspomnienie przeszłości. To żywa historia, przekazywana z pokolenia na pokolenie, obecna w codziennej pracy rzemieślników, w twórczości ludowej i w trosce o zachowanie tego, co najcenniejsze.
Właśnie w takiej atmosferze odbyły się III obchody Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w województwie podkarpackim – Rudnik nad Sanem 2026, objęte patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla.
Spotkanie rozpoczęło się w Centrum Caritas w Rudniku nad Sanem, gdzie uczestnicy wspólnie przyjrzeli się tradycjom, które kształtują naszą tożsamość i przypominają, jak ważne jest ich pielęgnowanie.
Pierwszy blok panelowy – „Plecionkarstwo – od surowca do dzieła” – poświęcony był wikliniarskim tradycjom i współczesnemu obliczu plecionkarstwa. O historii wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem opowiedziała Anna Straub, dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w Rudniku nad Sanem. Marcin Jakubowski, mistrz plecionkarstwa z Rudnika nad Sanem, przybliżył wiklinę jako materiał i zaprezentował proces twórczy podczas pokazu wyplatania. O kolejnej odsłonie rozwoju tej sztuki mówił Maciej Pawlak – Pan Plecionka, mistrz plecionkarstwa z Nowego Tomyśla.
Drugi blok – „Twórczość ludowa – tradycja, przekaz i certyfikacja” – przypomniał, że tradycja nie kończy się na tym, co znamy z przeszłości. Żyje dzięki ludziom, którzy ją rozwijają i przekazują dalej. O przyszłości plecionkarstwa w Łowiczu mówił Wojciech Świątkowski, prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy. Z kolei Katarzyna Onacko z Uniwersytetu Ludowego Rzemiosła Artystycznego w Woli Sękowej, przedstawiła działalność tej instytucji, inspiracje tradycją oraz działania na rzecz ochrony ginących zawodów.
Trzeci blok – „Ochrona i promocja dziedzictwa niematerialnego” – skupił się na tym, jak sprawić, by tradycje pozostały bliskie także kolejnym pokoleniom. O roli edukacji w odkrywaniu i przekazywaniu dziedzictwa opowiedziała Julia Włodarczyk, etnolog, etnograf i ekspert Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi. Ideę oraz działania programu „Niematerialne Podkarpackie” przedstawił Mateusz Werner, dyrektor Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego.
Był to czas rozmów, wymiany doświadczeń i refleksji nad tym, jak chronić dziedzictwo, które nie zawsze można zamknąć w muzealnej gablocie. Czasem wystarczy spojrzeć na zręczne dłonie plecionkarza, posłuchać opowieści o dawnych zwyczajach albo samemu spróbować swoich sił w rzemiośle, by zrozumieć, że tradycja naprawdę żyje.
Ważnym momentem wydarzenia było wspólne zdjęcie pod muralem „Sploty tradycji” – symbolicznym przypomnieniem, że dziedzictwo tworzą ludzie, ich historie i wspólna pamięć.
Po części panelowej uczestnicy odwiedzili Centrum Wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem, gdzie zwiedzanie połączono z warsztatami. Była to okazja, by nie tylko poznać bogactwo rudnickich tradycji wikliniarskich, ale także doświadczyć ich w praktyce.
Bo dziedzictwo niematerialne to nie tylko to, co otrzymaliśmy od poprzednich pokoleń. To również nasza odpowiedzialność za to, co przekażemy następnym. A Rudnik nad Sanem, od pokoleń związany z wikliną, doskonale pokazuje, że tradycja może mieć głębokie korzenie i jednocześnie wciąż wypuszczać nowe pędy.
Serdecznie dziękujemy wszystkim prelegentom, uczestnikom i osobom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia za wspólnie spędzony czas, inspirujące rozmowy i troskę o niematerialne dziedzictwo kulturowe naszego regionu.
#RudnikNadSanem #NiematerialnePodkarpackie #DziedzictwoKulturowe #Plecionkarstwo #Wiklina #TradycjaKtóraTrwa #KulturaPodkarpacia #CentrumWikliniarstwa
